tr en
SterilTR
Endüstriyel Teknolojiler
SterilTR Ar-Ge Limited

Tüketicinin Işınlanmış Gıdaya Bakışı

Tüketiciler 1990'lı yıllarda ışınlamayı radyoaktivite ile karıştırmaktaydılar

 Işınlanmış ve  ışınlanmamış  sığır etlerinin kabul edilebilirliği, kokusu ve lezzeti, 1950-1970 yılları arasında yapılan çalışmalarda incelenmiş ve  ışınlanmış  sığır etlerinde kötü lezzet ve düşük kabul edilebilirlik saptanmıştır (Merritt  ve ark., 1975; Cain  ve ark, 1958). Günümüzde ise  ışınlama teknolojisindeki gelişmeler ile tüketiciler değişiklikleri fark edememekte veya fark etseler bile ışınlamanın, gıdanın güvenilirliği ve raf ömrüne olan olumlu etkileri sebebiyle önemsememektedirler (Vickers ve Wang, 2002).  

Tüketiciler 1990’lı  yılların başına kadar  ışınlama teknolojisiyle ilgili yetersiz bilgiye sahiptiler (Psczola, 1990; Loaharanu, 1994) ve  ışınlamayı radyoaktivite ile karıştırmaktaydılar (Topal, 1988). ABD’de 1987’de yapılan bir ankete göre tüketicilerin %43’ünün ışınlamanın zararlı olduğuna inandığı saptanmıştır (Brady, 1987). 1995’te yapılan bir ankette ise ankete katılan kişilerin %72’sinin ışınlamadan haberdar olduğu, %87,5’inin ışınlama hakkında çok fazla bilgiye sahip olmadığı ortaya çıkmıştır. Gıdaların  ışınlanması konusunda verilen bilgilerin, gıda katkı maddeleri, pestisit, hormon, hayvansal ilaç kalıntıları ve bakteriler konularında verilen bilgilere kıyasla yetersiz olduğu ifade edilmiştir (Olson, 1998). Resurreccion  ve ark. (1995) tüketicilerin %45’inin  ışınlanmış  gıda satın aldıklarını, %19’unun satın almadığını ve %36’sının kararsız kaldığını saptamışlardır.

 ABD’de sığır eti satıcıları, tüketicilerin “ışınlama” kelimesine karşı  olmalarından dolayı ışınlama teknolojisine geçememişlerdir. Tüketicilerin  ışınlamaya karşı tepkilerinin sebepleri bu gıdaların radyoaktif sağlık riski içerme ihtimali ve üreticilerin ışınlamayı, kötü gıdayı iyi göstermek için bir araç olarak kullanabilme ihtimalinden kaynaklanmaktadır. 

Bu nedenlerden dolayı ABD’de sığır eti işletmecileri hükümete gıda ambalajında bulunması gereken “ışınlanmış” kelimesinin kaldırılarak yerine “soğuk pastörizasyon” veya “elektronlarla pastörizasyon” ibarelerini kullanabilmeleri için teklif götürmüşlerdir. Tüketiciler ise bunun aldatıcı nitelik taşıdığını ve “ışınlamış” ibaresini görerek tükettikleri gıdanın hangi işlemlerden geçtiğini bilmek istediklerini vurgulamışlardır. FDA’in Kasım 2002’de yayınladığı yeni etiketleme yönetmeliğinde sığır eti paketlerinde “pastörize edilmiştir” teriminin kullanımına izin verilmiştir. Bu gelişme sığır eti üreticilerinin  ışınlama teknolojisine geçmelerine olanak sağlamıştır (Goodsir, 2002). 

ABD’de 2003 yılında yapılan ankette tüketicilerin %76’sı ışınlanmış domuz etini, %68 i ise ışınlanmış kanatlı etini satın almayı tercih ettiklerini ve böylelikle Trichinella ve Salmonella sonucu hastalanma riskini azaltabileceklerini belirtmişlerdir. Işınlanmış gıdaları 1993 yılında tüketicilerin %29 u satın almayı isterken bu oranın 2003 yılında %69 a çıktığı bu anket sonucunda gözlemlenmiştir (Johnson  ve ark., 2004). Tüketici artık klasik gıda muhafaza yöntemlerinin yetersiz geldiğini, kimyasal yöntemlerin ise zararlı olduğunu, özellikle de son yıllarda, gelişmiş ülkeler dahil pek çok ülkede önemli sağlık sorunları yaşanması sonucunda öğrenmiştir (Alkan, 2003b). 

ABD’de Hastalık Koruma ve Önleme Merkezi ışınlama uygulamaları ile 900.000 hastalığın ve 352 ölüm vakasının önlenebileceğini tahmin ettiklerini belirtmişlerdir (Brasher, 2004). Işınlanmış gıdanın ışınlanmamıştan daha güvenilir olduğunu düşünen tüketici diğer yöntemlerle muamele edilmiş gıdalardan daha pahalı olmasına rağmen  ışınlanmış  gıdaları tercih etmektedir (Crawford, 1998).   

 

 Işınlama, gıdaların bozulmasına neden  olan ve insanlarda hastalıklara yol açan mikroorganizmaların azaltılması veya yok edilmesini sağlarken duyusal kaliteyi de korumaktadır. Gıdaların  ışınlama yöntemiyle muhafazası sağlık açısından endişe duyulan riskeleri en aza indirgemekle birlikte günümüzde üzerinde halen çalışılmaktadır. Son yıllarda ışınlama uygulamaları ile ilgili olarak tüketicilerin bilinçlendirilmesi çalışmaları hızlandırılmıştır. Gıda kaynaklı hastalık ve zehirlenmeler ile ilgili çok fazla sorun yaşayan tüketiciler artık geleneksel yöntemlerin her zaman yeterli olmadığını, kimyasalların kullanımının da zararlı olduğunu anlamış ve yavaşyavaş ışınlanan gıdalara yönelmeye başlamıştır. 

Işınlama teknolojisindeki gelişmelerle artık tüketici  ışınlanan gıdaları diğerlerinden ayırt edememektedir. Toplumun bazı kesimleri güvenilir olmasından dolayı satın aldığı gıdada ışınlanmış olma  şartı aramaya başlamıştır. 

Gıdaların ışınlanarak muhafazasının yaygınlaşmasının, ülkelerin gelişmişlikleri ile artacağı ve bu yöntemin diğer muhafaza yöntemleriyle uygulanmasının gıda güvenliği ve kalitesi açısından ortaya çıkan sinerjiyi artıracağı ve duyulan endişeleri azaltacağı düşünülmektedir.   

 

Makalenin tümünü okumak için lütfen tıklayın.

Kaynak :

HR.Ü.Z.F.Dergisi, 2005, 9(2):19-27                                  

J.Agric.Fac.HR.U., 2005, 9 (2):19-27

 

GIDA IŞINLAMASI, UYGULAMALARI VE  

TÜKETİCİNİN IŞINLANMIŞ GIDAYA BAKIŞ AÇISI 

Figen KOREL

Sibel ORMAN

 

 

Hakkımızda

Ülkemizdeki gelişen sanayinin ihtiyaçlarına en son teknolojiyle cevap vererek verimli, ekonomik ve çevre dostu alternatifler sunmak ve ürün kalitesinden hiçbir zaman ödün vermemek kalite politikamızdır...

Devamı

Referanslar

Başarıyla tamamladığı birçok projede kattığı yenilikler ve yaratıcı fikirlerle hep sizlerin takdirini kazanmış olan firmamızın referanslarından bazılarına…Devamı

Haberler

Başarıyla tamamladığı birçok projede kattığı yenilikler ve yaratıcı fikirlerle hep sizlerin takdirini kazanmış olan firmamızın referanslarından bazılarına...

Devamı